
نگار مفيد؛ سينماي مستند ايران هميشه جريان دارد، ولي جريان هايي که از زيرزمين سينماي پرهياهوي اجتماعي و تجاري مي گذرد از آنجا که سوپراستار ندارد، کسي خبرهايش را پيگيري نمي کند. اما آنها حضور دارند و فيلم مي سازند. براي يادآوري اين جريان زنده، از چند پروژه اي که کارگردان هاي مطرح سينماي مستند در دست دارند، گزارشي نوشته ايم، بخوانيد. اميد بنکدار و کيوان علي محمدي با فيلم شبانه به بيست و چهارمين جشنواره فيلم فجر آمدند. شبانه، اولين فيلم بلند سينمايي آنها بود و فضايي متفاوت داشت. MDMA و سرخ هم آخرين فيلم هاي مستندشان هستند. آنها پروژه تازه اي دست گرفته اند با نام «سپيد» و درباره «آلزايمر». جرقه اصلي اين سوژه وقتي زده شد که براي تحقيق روي يکي از شخصيت هاي فيلم داستاني شان رفتند. کيوان علي محمدي مي گويد؛ «در فيلم داستاني مان شخصيتي داشتيم که آلزايمر داشت. وقتي براي تحقيق رفتيم، متوجه شديم همان طور که خودمان در اين باره اطلاعات نداريم، مردم هم اطلاعات ندارند.» آنها در حال نوشتن سناريوي فيلم مستند هستند و در چند روز آينده فيلمبرداري اش را شروع مي کنند. مجموعه بيست شب به تهيه کنندگي ارد عطارپور آماده مي شود. عطارپور هم از دو، سه ماه پيش کار روي يک فيلم مستند تازه را آغاز کرده؛ فيلمي درباره صد سالگي بلديه تهران. يکي از علاقه مندي هاي عطارپور تاريخ است و به همين خاطر مي تواند تعريف کند؛ «امسال، سال 1386 است و دقيقاً 100 سال از تاسيس بلديه در تهران مي گذرد. بلديه ها يک سال بعد از انقلاب مشروطه راه افتاده اند و ما آن موقع اساسنامه و شوراي شهر و... داشته ايم.» عطارپور، دو سه ماهي است که تحقيق روي اين پروژه را آغاز کرده و اميدوار است تا اواسط پاييز «صد سال بلديه تهران» را براي نمايش آماده کند. از طرف ديگر پيروز کلانتري در حال نوشتن کتابي درباره سينماي مستند ايران است و مي خواهد بعد از پايان کار کتاب، ساخت فيلمي مستند با همين مضمون را آغاز کند. در واقع نگارش کتاب، يکي از مراحل تحقيق فيلم است. البته قرار نيست در فيلم درباره جزئيات و تاريخ ها حرفي زده شود، پيروز کلانتري مي خواهد از فضاي اين سينما و شور جوانانه حاکم بر آن صحبت کند. مستندساز حرفه اي براي تهيه فيلم مي خواهد به جذابيت پديده هاي اجتماعي در اين سينما، نگاه بيندازد. از آن طرف فيلم مستند ديگري هم درحال تهيه است. پيروز کلانتري دوست دارد درباره «پياده رو» فيلم بسازد، «ملات فيلم را لابه لا جمع مي کنم، جمع آوري اطلاعات آرشيوي مدتي طول مي کشد، در عين حال که تهيه کننده اين پروژه، خودم هستم و فيلم «پياده رو» را يک پروژه دوساله تعريف کرده ام.» تجربه تازه مستندساز، ساخت فيلمي مستند با فضاي شخصي است. «خودم اهل پياده روي و پرسه زني هستم و اين فيلم گفت وگوي خودم با اين فضاست.» مشتي نمونه خروار. اطلاعات چند فيلم مستند را با هم تقسيم کرديم. تنها براي اثبات اين نکته که سينماي مستند مثل جرياني آرام و زيرزميني، راه خودش را مي رود.