گروه سياسي، سجاد سالک؛ در دهمين سالگرد حماسه دوم خرداد، جوانان اصلاح طلب يک بار ديگر براي خاتمي هورا کشيدند و ضمن تشويق کردن وي در کنارش سرود يار دبستاني سر دادند تا خاطرات ماه هاي اول جنبش اصلاحات براي خاتمي، مشاوران و هوادارانش بار ديگر تداعي شود. مراسم سالگرد دوم خرداد روز گذشته در مجموعه اريکه ايرانيان متفاوت تر از سال هاي گذشته برگزار شد. اگر در سال هاي اخير فرارسيدن دوم خرداد با کنايه ها يا بي اعتنايي برخي فعالان سياسي و اجتماعي همراه بود در يک سال گذشته آن قدر اصلاح طلبان به حاشيه رانده شدند که خيلي ها از پيش چشم انتظار فرارسيدن دوم خرداد 86 بودند تا هم بار ديگر طيف هاي مختلف اصلاحات را کنار هم گرد آورده و هم به شهروندان يادآوري کنند که ميان رئيس جمهور بودن خاتمي و نبودن او چه فرق هايي است؛ چنين بود که در طول مراسم هم در بحث هاي حاضران اين نکته به چشم مي خورد و برخي موضوع فوايد حضور در قدرت اصلاح طلبان و کنار بودن آنها از حاکميت را به بحث گذاشته بودند. در مراسم بزرگداشت سالگرد دوم خرداد تقريباً از هر طيفي نماينده اي حضور داشت و فضا به گونه اي بود که مي شد حال و هواي روزهاي اتحاد اصلاح طلبان را احساس کرد. خاتمي که پا به سالن برگزاري مراسم گذاشت اين صداي سوت و کف بود که به گوش مي رسيد. خاتمي به مانند هشت سال رياست جمهوري يک دستش را براي پاسخ دادن به ابراز احساسات بالا بود و با دست ديگر به نوعي عبايش را مرتب کرد تا همان شکل و شمايل رياست جمهوري براي حاضران تداعي شود. در طول مراسم محمدرضا عارف در سمت راست خاتمي نشست تا مانند چهار سال دوم رياست جمهوري، حاضران معاون اولي اش را به ياد بياورند. در سالن برگزاري مراسم از هر قشري مي شد جمعي را ديد. برخي وزيران دولت خاتمي، برخي معاونان، وزيران و مشاوران رئيس جمهور، تعدادي از نمايندگان اصلاح طلب مجلس ششم و برخي اعضاي فراکسيون اقليت مجلس هفتم، نمايندگان احزاب و گروه هاي سياسي، اساتيد دانشگاه ها و صاحب نظران، همه در جايگاه ويژه به چشم مي خوردند و در قسمت هاي ديگر سالن هم دانشجويان، فعالان نهادهاي مدني و اعضاي شاخه دانشجويي احزاب سياسي.چنين بود که در مجموعه اريکه ايرانيان جمعي گرد آمده بودند که با وجود گنجيدن در مجموعه اصلاحات اما در ميان خود به راديکال، معقول و سنتي معروف بودند. هم سيدمحمود دعايي آمده بود هم مصطفي تاج زاده، هم محسن آرمين ديده مي شد هم جواد غلامرضاکاشي، هم مرتضي حاجي، خاتمي را تشويق مي کرد و هم احسان نراقي. از سويي وضعيت حضور نمايندگان مجلس ششم و هفتم در سالن برگزاري مراسم به گونه اي بود که وضعيت فراکسيون اقليت مجلس هفتم را به ذهن متبادر مي کردند.نمايندگان فعلي و سابق مجلس، هم در تعداد اقليت بودند و همچنين حضورشان در سالن به گونه اي بود که پراکندگي فراکسيون اقليت مجلس را مجسم مي کرد. با اين حال حضور تمام اينها زير يک چتر به گونه اي بود که در پايان مراسم، برخي ها اين سالگرد را استارتي براي حرکت به سوي انتخابات مجلس هشتم دانستند حرکتي که استارتش با سخنان سيد محمد خاتمي بود.

 معتدل مثل هميشه

وقتي که خاتمي قصد داشت براي سخنراني پشت تريبون قرار بگيرد، محافظانش پس از مدت ها، همان سختي و دشواري را تجربه کردند که در زمان رياست جمهوري خاتمي براي هموار کردن راه خاتمي از ميان جمعيت تجربه مي کردند. حضور خبرنگاران داخلي و خارجي چنان زياد بود که گويي يک مقام رسمي دولتي سخنراني داشت. خاتمي هم پس از مدت ها با برق فلاش تعداد زيادي عکاس روبه رو شد. اما اين باعث نشد که دست از عادت معمول بردارد، چنان که در پشت تريبون به مانند گذشته ابتدا به حضار لبخندي زد و پس از آن که دو انگشت سبابه و شستش را به محاسن کشيد، صحبتش را آغاز کرد. خاتمي در سخنانش مثل هميشه معتدل سخن گفت، اما هرگاه هم که از تعارفات معمول خارج شد و سخن به صراحت گفت با تشويق حضار روبه رو شد. شديدترين تشويق اما در انتهاي سخنانش حاصل شد، آن گاه که با اشاراتي ضمني به وضعيت فعلي سياست خارجي ايران گفت؛ قوت ما در اين نيست که جهان از ما بترسد، قوت ما با اتکايمان به درون است، به اين است که جهان به ما احترام بگذارد تا در يک فضاي امن بتوانيم عزت و احترام و پيشرفت را تامين کنيم. خاتمي پيش از بيان اين جمله يک بار ديگر هم موفق شده بود از حضار تشويق بگيرد و آن جايي بود که به صراحت گفت؛ من ادعا مي کنم و مي توانم ثابت کنم که بابرنامه ترين و کارشناسي ترين دولت پس از انقلاب، دو دولت پس از دوم خرداد بودند. اين اظهارنظر صريح زماني مطرح شد که خاتمي به اجمال زمينه هاي شکل گيري دوم خرداد را براي حاضران تبيين کرد و با قاطعيت گفت؛ دوم خرداد يک انتخاب معنادار بود و معنادار بودنش متفاوت از ديگر انتخابات ها بود. وي در ادامه سخنانش کنايه اي هم به مخالفان اصلاحات زد و گفت؛ در هشت سال دوران رياست جمهوري ام يک اتفاق بي سابقه افتاد و اينکه در ايران دولتي بر سر کار بود که برخلاف روال معمول در همه جاي جهان مدافع آزادي و انتخابات آزاد بود ولي در مقابلش آنهايي که وظيفه نظارت و حفظ آزادي را به عهده داشتند به روش قيم مآبانه روي آوردند. اين در حالي است که معمولاً در دنيا براي جلوگيري از ديکتاتوري دولت، سازوکاري تعبيه مي شود اما دولت اصلاحات مدافع آزادي و انتخابات آزاد بود. بيان اين جملات، خاتمي و حضار را آماده کرد تا بخش مهم سخنراني فرا برسد، جايي که خاتمي به انتخابات پيش روي مجلس پرداخت، از انتخابات رقابتي دفاع کرد و گفت؛ بايد از اينکه انتخابات به يک امر تشريفاتي تبديل شود نگران شويم. وي خواستار اين شد تا در سال اتحاد ملي، يک انتخابات آزاد و رقابتي وجود داشته باشد تا اتحاد ملي محقق شود. خاتمي ضمن تاکيد بر لزوم وجود يک اقليت آزاد براي بيان آزادانه انتقادات گفت؛ اگر ما خواستار اتحاد ملي هستيم بايد به يک انتخابات پرشور و آزاد تن دهيم و جامعه را اميدوار کنيم. خاتمي در ادامه بحث انتخابات را به وجود احزاب قوي مرتبط و از اين موضوع گلايه کرد که در کشور ما بعضي ها به جاي آنکه از احزاب حمايت کنند، آن را مزاحم تلقي مي کنند. رئيس جمهور سابق ايران، ضمن دفاع قاطع از تحزب گفت؛ احزاب مستقل و تشکل هاي مدني براي پا گرفتن حتماً بايد از سوي حاکميت، حمايت مادي و معنوي شوند. سخنراني خاتمي در حالي خاتمه يافت که لحن کلام وي در آخرين بخش سخنانش به گونه اي بود که بيشترين حد تشويق را براي وي فراهم آورد. اين در حالي است که سالگرد دوم خرداد در سه سال پاياني رياست جمهوري وي به سردي هرچه تمام تر برگزار شد و خيلي ها از کنار آن به سادگي عبور کردند. مراسم دوم خرداد امسال اما متفاوت تر از سال هاي گذشته برگزار شد و اين نکته اي بود که مورد توجه تمام ناظران قرار گرفت.