ترجمه؛ عباس فتاح زاده

جورج بوش نه تنها در بحث جنگ عراق، بلکه هم اکنون با موضوع ايجاد سپر دفاع موشکي در شرق اروپا نيز مخالفان زيادي براي خود ايجاد کرده است. حتي حرف هايش پيرامون موضوع تغييرات آب و هوايي نيز جنجال برانگيز و دشمن تراش مي شود. او کمي قبل از سفرش به اروپا براي شرکت در اجلاس گروه هشت که در منطقه هايليگن دام آلمان برگزار مي شود به سوال هاي کلاوس ديتر فرانکن برگر، خبرنگار روزنامه آلماني «فرانکفورتر آلگماينه سايتونگ» پاسخ داده است. در زير متن اين مصاحبه که در کاخ سفيد صورت گرفته با کمي تلخيص از نظرتان مي گذرد. لازم به ذکر است بوش قصد دارد به بهانه شرکت در اجلاس گروه هشت سفر طولاني تري به اروپا داشته و از چندين کشور اين قاره ديدن کند. وي در روزهاي آينده به لهستان، جمهوري چک، بلغارستان، آلباني، ايتاليا و واتيکان خواهد رفت. بيشتر مقاصد او کشورهاي شرق اروپا هستند؛ شايد مي خواهد داوطلبان بيشتري براي استقرار سيستم سپر موشکي خويش پيدا کند.

***

 شما ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه را دوست خود خوانده ايد. آيا او شما را فريب نداده است؟

او دوست من است. اما دوستان هم مي توانند ديدگاه هاي متفاوتي داشته باشند. او به خاطر سيستم دفاع موشکي ما نگران است. فکر مي کند که موشک ها به سمت وي نشانه رفته اند. ولي چنين نيست. هدف سيستم دفاع موشکي کشورهاي ديگري است که ممکن است ناآرامي ايجاد کنند. اهداف ما کاملاً شفافند. حتي مايليم که روس ها فناوري هاي مان را از نزديک ببينند. آنگلا مرکل براي متقاعد کردن مسکو به ما کمک زيادي کرده است. صدراعظم آلمان به دقت پيامد اقدام ما را بررسي مي کند. با اين حال خيلي محتاط رفتار مي کنيم. چيزي براي مخفي کردن نداريم. جنگ سرد تمام شده است. حالا در قرن 21 هستيم و بايد به تهديدهاي واقعي بپردازيم. تهديدهايي که از جانب تندروها مطرح مي شوند، از همه مهمترند.

 با وجود حرف هاي شما، روابط ميان غرب و روسيه پيچيده تر از گذشته شده است.

حرفتان درست است.

 به نظر مي رسد روسيه به نوعي اعتماد به نفس جديد مي رسد. چنين روسيه اي دوست خواهد بود يا شريک يا نوعي چالش؟

اخيراً در روابط اتحاديه اروپا و روسيه تنش هايي به وجود آمد. روابط امريکا و روسيه هم پيچيده است. در برخي زمينه ها متفق القول هستيم و در برخي زمينه ها اختلاف نظر داريم. ولاديمير پوتين به من مي گويد که روسيه سرزميني دموکراتيک است و او از دموکراسي حمايت مي کند. خب ما در اين زمينه سوالات و ابهاماتي داريم. اقدامات اخير روسيه در استوني يکي از اتفاقاتي بود که ما را به شک انداخت. موضوع کوزوو نيز بحث دشواري است. اما تفاوت عقايد به اين معني نيست که روابط غيردوستانه است. در مورد بحث ايران و کره شمالي همکاري داريم. سوال اساسي در ديپلماسي در حال حاضر چنين است؛ چگونه مي توان با اختلافات کنار آمد؟ آيا بايد طوري رفتار کرد که موقعيت هاي بيشتري براي همکاري پديد آيد يا به شکلي که شکاف ها و تضادها بيشتر شوند. من با روسيه با قاطعيت روبه رو مي شوم. ضمن حفظ احترام فکرم را به آنها مي گويم. به نظرم آمد که آنگلا مرکل نيز بايد با پوتين کنار بيايد. او هم اين کار را با رعايت کامل احترام و به شيوه اي خاص صورت داد. به اين خاطر تحسين اش مي کنم. او خود را يک رهبر قوي نشان داد. از او متشکرم. 

بسياري از مردم لهستان معتقدند که به هيچ وجه خطر سلاح هاي هسته اي آنها را تهديد نمي کند اما تهديدهاي روسيه را جدي مي گيرند. به عبارت ديگر گفته مي شود که سپر دفاع موشکي لزومي ندارد و فقط موجب واکنش جدي مسکو مي شود. لهستان در قبال پذيرش استقرار سپر موشکي چه امتيازي مي گيرد؟

اميدوارم لهستان هيچ گاه ديگر توسط يک قدرت خارجي تهديد نشود. مي دانم که لهستاني ها عصبي شده اند. اين بخشي تراژيک از تاريخ آنهاست. به عنوان يک عضو ناتو نمي توانم بالاتر از اين چيزي بگويم که ما در کنار لهستان هستيم. در تاريخ لهستان بارها به اين کشور تضمين هاي امنيتي داده شده، اما اين تضمين ها رعايت نشده اند. پيرمردها و کساني که در لهستان تجربه زيادي دارند به خوبي چنين وضعيتي را به خاطر دارند. اما قول مي دهم که اين بار تضمين ها واقعي باشند. بهترين پاداش براي حمايت لهستان، تقويت روابط دوجانبه است. سرمايه گذاران امريکايي موقعيت هاي شغلي زيادي در اين کشور ايجاد کرده اند.

 روسيه از ذخاير نفت و گاز خود به عنوان ابزار سياسي استفاده مي کند. آيا شما در سياست هاي کرملين در زمينه انرژي نفوذ داريد؟

خب ما هم مثل بقيه به دنبال تامين انرژي مورد نياز خود هستيم. البته اگر مي خواهيم وابستگي خود به نفت را کاهش دهيم بايد راه هاي ديگري پيدا کنيم تا خودروهاي مان با سوخت هاي ديگري حرکت کنند. تمام کشورها بايد به اين موضوع بپردازند. به عنوان مثال با بهره گيري از انرژي هسته اي بايد از وابستگي به نفت کاست.

 آيا فکر نمي کنيد در جنگ خويش تنها هستيد؟
برعکس. ما در اين جنگ طولاني شرکاي قوي و زيادي داريم. بسياري از دولت ها براي جنگ عراق نيرو و پول دادند. در افغانستان هم همه اعضاي ناتو و برخي کشورهاي ديگر نيرو دارند.

 در همه دنيا از شما انتقاد مي شود. آيا به اين انتقادها گوش مي دهيد؟

بله حرف هاي مردم را مي شنوم. اما کاملاً بر روي تصميمات خود مي ايستم. به کشورمان حمله شده است به مردم امريکا قول داده ام نهايت توان خود را براي حمايت از امريکا به کار خواهم بست. تهديد همچنان وجود دارد. من مي دانستم بايد قبل از آنکه تهديدها جدي شوند با آنها مقابله کنيم. دشمن مي خواهد دوباره ضربه بزند. به دوستان مان خاطرنشان مي کنم که آنها خطرناک اند.

 اما دوران رياست جمهوري تان رو به پايان است و...

... تا آخر تلاش مي کنم. کارهاي زيادي هست. از بحث عراق و افغانستان گرفته تا مبارزه با ايدز و گرسنگي و حفظ محيط زيست. در داخل امريکا هم سعي داريم ماليات ها را پايين نگه داريم، سيستم بهداشت و درمان را بهبود بخشيم، در بخش آموزش اصلاحاتي را اجرا کنيم و قانون مهاجرت جديدي را محقق سازيم. فرصت زيادي ندارم که به دوران پس از رياست جمهوري خود فکر کنم. اما اميدوارم هيچ وقت انزواطلب نباشيم. قبلاً چنين روندي را در امريکا تجربه کرده ايم. دوباره نبايد تکرار شود. ما به چنين مرحله اي نرسيده ايم، اما نگرانم که شايد اتفاق بيفتد. حرکت در اين راه يک اشتباه بزرگ براي امريکا خواهد بود.

 شما طي سفر خود به اروپا براي اولين بار با پاپ بنديکت شانزدهم ملاقات مي کنيد. چه ارزش هايي شما را به کليساي کاتوليک پيوند مي دهد؟

فکر مي کنم پاپ خوشحال شود که بداند بسياري از سياست هاي خارجي ما مبتني بر دستورات انجيل است. ما 30 ميليارد دلار براي مبارزه با ايدز صرف کرده ايم. به خصوص در آفريقا طرح گسترده مبارزه با مالاريا را داريم. من يکي از کتاب هاي پاپ را خوانده ام و خوشحالم که بعضي تفکرات مان مشترک است.

با دعوت قاضي برکنار شده پاکستاني، هزاران نفر از طرفداران او، شنبه به خيابان هاي منتهي به ايبت آباد آمدند تا در راهپيمايي اعتراض آميز عليه دولت پرويز مشرف شرکت کنند. ايبت آباد در 100 کيلومتري اسلام آباد، پايتخت پاکستان قرار گرفته است.اما يکي از تفاوت هاي اصلي اين راهپيمايي با ديگر اعتراض هاي انجام شده توسط هواداران قاضي چوهدري فقدان پوشش خبري و تلويزيوني آن بود. به رغم اينکه تاکنون در هيچ يک از پوشش هاي تلويزيوني، خودروي حامل چوهدري نشان داده نشده، اما شبکه هاي خصوصي پاکستان تا امروز بيشتر اين رويدادها را پوشش داده بودند.محمد علي دوراني، وزير اطلاعات پاکستان در همين حال تکذيب کرد که فقدان پوشش خبري و تلويزيوني به دليل محدوديت هايي بوده که دولت براي شبکه هاي تلويزيون خصوصي ايجاد کرده است. او گفت دولت اين پرونده را به عنوان يک پرونده قضايي در نظر مي گيرد که در دادگاه در حال بررسي است و به همين خاطر از هر اظهار نظري در اين باره اجتناب مي کند.در راهپيمايي شنبه علاوه بر افراد پياده، ده ها خودرو نيز حضور داشتند. جمعيت انبوهي که در دو سمت جاده منتهي به ايبت آباد صف بسته بودند با شعارهاي خود عليه مشرف رئيس جمهور پاکستان، همبستگي خود را با افتخار محمد چوهدري اعلام کردند. اين افراد فرياد مي کشيدند «برو، مشرف برو،» و ازدحام آنها به حدي بود که خودروي حامل چوهدري به ناچار چندين مرتبه در بين راه متوقف شد.چوهدري رئيس سابق ديوان عالي پاکستان، نزديک به سه ماه پيش به اتهام سوءاستفاده از مقام با حکم مشرف از کار برکنار شد. اما برکناري چوهدري که به استقلال راي شهرت داشت، موجب شد تا خود مشرف در مظان اتهام قرار بگيرد. بسياري بر اين عقيده اند که مشرف به خاطر انتخابات پيش رو در پاييز امسال ترجيح داده است شخصي که انعطاف پذيرتر از چوهدري است در مقام رياست ديوان عالي پاکستان حضور داشته باشد. اين مساله ترديد گروهي از تحليل گران را درباره برنامه هاي مشرف در انتخابات آتي برانگيخته است. هدف از برگزاري راهپيمايي اخير جلب حمايت عمومي براي اين قاضي پاکستاني عنوان شده است. او هم اکنون از حمايت چشمگيري در بين مردم پاکستان برخوردار است و تعليق او در اوايل ماه مارس موجب بروز يکي از خونين ترين درگيري هاي پاکستان در هشت سال دوران زمامداري مشرف شده است.

اين راهپيمايي تنها يک روز پس از آن برگزار شد که فرماندهان نظامي پاکستان در ديدار با مشرف، حمايت و پشتيباني خود را از او اعلام کردند. آنها در ديدار خود اعلام کردند که در برابر تلاش هاي گروهي اقليت که سعي دارد «کشور را از مسير پيشرفت و ترقي خود منحرف کند»، آماده ايستادگي هستند. هفته گذشته، زماني که وکلاي پاکستاني در حمايت از قاضي چوهدري در محل ديوان عالي اين کشور در اسلام آباد جمع شده و به شعار دادن عليه مشرف و در محکوميت دخالت نظامي ها در امور سياسي پرداختند، دولت پاکستان نتوانست خشم خود را پنهان کند. در همين راستا، دوراني روز پنجشنبه تاييد کرده بود پوشش خبري زنده اعتراضات گروه هاي مخالف دولت که در آن انتقاد از دولت پاکستان منجر به تخريب چهره آن مي شود، قابل پذيرش نيستند. او همچنين تهديد کرده بود که دولت ممکن است پوشش خبري تلويزيوني اين رويدادها را محدود کند.به گفته اعتزاز احسن وکيل اول، چوهدري رئيس سابق ديوان عالي پاکستان پيش از حضور در جلسه ويژه اي در ايبت آباد، به ايراد سخنراني براي هوادارانش مي پردازد. حفاظت از حقوق شهروندان موضوع سخنراني او در ايبت آباد است. گفته مي شود دولت پاکستان پوشش زنده خبري تمام اعتراضات مرتبط با پرونده چوهدري را براي شبکه هاي خصوصي اين کشور ممنوع کرده است. اعتراض هاي عمومي به تعليق قاضي چوهدري موجب درگيري هاي خونيني در پاکستان شد که در نتيجه آن بيش از 40 نفر جان خود را از دست دادند.

رابرت گيتس وزير دفاع ايالات متحده، در تازه ترين واکنش به افزايش قدرت نظامي چين، سعي کرد نگراني هاي کاخ سفيد از اين مساله را کم اهميت تر از آن چه در گزارش هفته گذشته پنتاگون منعکس شده بود، نشان دهد. اين واکنش گيتس نشان مي دهد که امريکا در لحن خود در مقابله با چين تجديدنظر کرده و به اعتقاد برخي تحليل گران قصد دارد از راه کاهش تنش هاي دوجانبه چين را به سمت اتخاذ سياستي شفاف در برابر امريکا سوق دهد. به نظر مي رسد چين نيز در واکنش به تلطيف لحن واشنگتن، موافقت کرده است خط ارتباطي ويژه اي براي رسيدگي به امور دفاعي دوطرف بين وزارت دفاع امريکا و چين برقرار شود. ايجاد اين خط ارتباطي ويژه يکي از تقاضاهاي واشنگتن بود که دولت امريکا به رغم پيگيري هاي پنج سال گذشته، نتوانسته بود تا امروز موافقت چين را جلب کند. گيتس که در کنفرانس امنيت دفاعي «گفت وگوي شنگري له» سخن مي گفت، درباره روابط دوجانبه چين و امريکا اعلام کرد؛ «همين طور که ما در چگونگي تعامل و ارتباط با يکديگر تجربه کسب مي کنيم، روابطمان مستحکم تر مي شود و اين مساله به مرور زمان موجب ايجاد اعتماد متقابل بين دو کشور مي شود.» تنش هاي بين چين و امريکا از چند سال پيش در پي افزايش بودجه تسليحاتي و در نتيجه توان نظامي چين شدت پيدا کرده است. امريکا معتقد است که افزايش توان تسليحاتي چين نه تنها تهديدي براي استقلال تايوان، که خطري براي منافع ايالات متحده در آسيا به شمار مي رود. تايوان جزيره اي در آب هاي ساحلي جنوب غرب چين است که در پي جنگ هاي داخلي اين کشور بين نيروهاي کمونيست و نيروهاي ناسيوناليست کومين تانگ، در سال 1949 از خاک اصلي چين جدا شده و حکومتي خودمختار تشکيل داد. اين جزيره و حکومت آن که در زمان جنگ سرد، به رسميت شناخته مي شد هنوز فاقد استقلال رسمي و قانوني است و چين خواستار الحاق مجدد آن به خاک اين کشور است. در همين حال امريکا همچنان از استقلال تايوان حمايت مي کند. پکن در بودجه نظامي سال 2007 رشدي معادل 8/17 درصد را نسبت به سال پيش در نظر گرفته و مبلغي معادل 45 ميليارد دلار را براي اين منظور تخصيص داده است. اين در حالي است که پنتاگون و منابع اطلاعاتي امريکا مدعي اند بودجه تسليحاتي چين با در نظر گرفتن هزينه هاي مرتبط با امور نظامي رقمي بين 85 تا 125 ميليارد دلار است.

به همين بهانه، ايالات متحده تاکنون به طور مداوم پکن را به عدم شفافيت در مقاصد نظامي و سياست هاي خود متهم کرده و حتي دونالد رامسفلد وزير دفاع سابق امريکا نيز در دوره هاي پيشين کنفرانس شنگري له به همين خاطر از چين انتقاد کرده و اين کشور را به شفاف سازي در برنامه هاي تسليحاتي خود دعوت کرده است. کنفرانس شنگري له مهم ترين کنفرانس نظامي در حوزه شرق و جنوب شرق آسيا به شمار مي رود.

با در نظر گرفتن اين شرايط، تفاوت هاي کنفرانس امسال با دوره هاي قبلي و به ويژه لحن ملايم گيتس تغيير سياست واشنگتن در مقابله با چين را آشکار مي کند. گيتس حتي در سخنان امسال خود خوش بيني نسبت به بهبود روابط چين و امريکا را نگاهي منطقي به آينده همکاري هاي اين دو کشور توصيف کرد.

گيتس در اين سخنان به گزارش سالانه پنتاگون از وضعيت نظامي چين اشاره کرد که در آن برنامه ها و اهداف نظامي احتمالي چين مشخص شده اند و گفت واشنگتن از عدم شفافيت سياست هاي پکن درباره افزايش هزينه هاي نظامي و برنامه هاي نوسازي تسليحاتي اين کشور نگران است. اما در همين حال با احتياط افزود؛ «عدم اطمينان و پنهان کاري در اين زمينه تنها مي تواند موجب محاسبات غلط و در نتيجه رودررويي هايي شود که قابل اجتناب هستند.» او همچنين به مساله مبارزه با تروريسم و امنيت انرژي به عنوان نقاط مورد توافق دو طرف اشاره کرد.

ژانگ کينشنگ معاون فرمانده کل ارتش آزادسازي خلق (ارتش چين) نيز به عنوان بالاترين مقام نظامي که تاکنون در کنفرانس شنگري له حاضر شده، ايجاد خط ويژه ارتباطي نظامي بين امريکا و چين را تاييد و آن را گامي موثر در جهت توسعه روابط دوجانبه نظامي توصيف کرد. به گفته ژانگ جزئيات اين طرح در ماه سپتامبر سال جاري طي نهمين اجلاس دو جانبه دفاعي چين و امريکا مشخص مي شود.

اما در همين حال يکي از مسوولان بلندپايه نظامي امريکا که در کنفرانس شنگري له حضور داشت، گفت هنوز بسيار زود است که چنين حرکتي از سوي چين را به عنوان گامي بلند در جهت توسعه روابط نظامي دوجانبه توصيف کنيم و از آن خوشحال باشيم.

اردشير زارعي قنواتي

در شرايطي که پيمان نظامي ورشو منحل شده بود، غرب براي ديکته کردن هژموني خود بر نظام بين الملل مي بايست در قالب پيمان آتلانتيک شمالي خود را اثبات و بازتوليد مي کرد. يک بحران در اروپا لازم بود تا اين سياست جديد به عنوان رويکرد تازه بين المللي اتوريته خود را به ديگران تحميل کند. تنها کشوري که مي توانست مورد توجه قرار گيرد يوگسلاوي بود چون تکثر قومي و مذهبي در اين کشور و همچنين زخم هاي التيام نيافته در تاريخ آن مي توانست بهترين بهانه براي آزمايش راهبردهاي جديد و يکجانبه باشد. زياد طول نکشيد تا با تحريک جمهوري هاي خودمختار در اين فدراسيون آتش منازعات قومي- مذهبي از زير خاکستر تاريخ آن سر برآورد. جنگ ها و درگيري هاي داخلي در بوسني هرزگوين و بعد کرواسي ماشين جنگي ناتو را به حرکت در آورده بود و از آن طرف نيز ملي گرايان صرب و تجزيه طلبان مسلمان و کروات عرصه بالکان را براي تسويه حساب مهيا کرده بودند.

در ماه هاي اخير «مارتي آهتيساري» نماينده دبيرکل سازمان ملل متحد در امور کوزوو طرحي را براي استقلال کامل اين استان از صربستان تهيه کرده که قرار است به زودي در شوراي امنيت سازمان ملل به راي گذاشته شود. بزرگترين حامي اين طرح ايالات متحده است که به همراه اکثر کشورهاي عضو اتحاديه اروپايي به دنبال تصويب آن هستند در حالي که روسيه و صربستان با آن به مخالفت برخاسته اند. بدون شک بحث استقلال کوزوو و چالش هاي حول آن را مي توان در قالب تشديد تنش هاي بين المللي و منطقه اي بين روسيه و غرب و همچنين ظهور موج ملي گرايي جديد در صربستان مورد توجه قرار داد. چرا که از يک طرف روس ها که در بسياري از زمينه ها هم اکنون با اروپا و امريکا روابط سردي دارند طرح استقلال کوزوو را در چارچوب پيشروي ناتو به سمت شرق، استقرار سپر دفاع موشکي امريکا در خاک اروپا و تنش هاي فزاينده با همسايگان غربي خود مورد انتقاد قرار داده اند. از طرف ديگر در بلگراد نيز نيروهاي متنوع ملي؛ ملي گرايان، کمونيست هاي سابق و حتي دولت ليبرال حاکم چنين طرحي را نقض حاکميت ملي خود به حساب آورده و به شدت نسبت به آن عکس العمل نشان مي دهند. چنانچه «سرگئي لاوروف» وزير امور خارجه روسيه در سفر 22 مه خود به باکو و همچنين سفر اخير خود به کنفرانس وزراي امور خارجه جي 8 در پوتسدام آلمان با قاطعيت از طرح استقلال کوزوو انتقاد کرده و آن را غيرقابل قبول خوانده است. گفته مي شود روس ها يک پيشنهاد محرمانه را براي حل اين موضوع به غرب عرضه کرده اند مبني بر اينکه کوزوو براي هميشه از داشتن نيروهاي نظامي و امنيتي محروم شود، نيروهاي روسي در قسمت صرب نشين کوزوو حضور هميشگي داشته باشند و همچنين ناتو از عضويت گرجستان در اين اتحاديه نظامي چشم پوشي کند تا در عوض آنان نيز دست از مخالفت خود بردارند. تاکيد رئيس جمهور روسيه بر مشکل کوزوو در تمامي نشست ها و بحث هاي درون اتحاديه اروپايي با روسيه تا حدود زيادي به شکاف ميان اين کشور و غرب در مورد طرح موشکي امريکا و گسترش ناتو ربط دارد و مقامات مسکو از کوزوو به عنوان يک «بالانسر» در امور بين المللي و منطقه اي استفاده مي کنند. همچنين وضعيت خاص سياسي- اجتماعي در جمهوري صربستان گوياي اين واقعيت است که طي سال هاي اخير بار ديگر تفکرات افراطي ملي گرايي در اين کشور رشد کرده است که نتايج انتخابات پارلماني اخير و پيروزي صرب هاي ناسيوناليست در همين راستا قابل ارزيابي است. هم اکنون حتي نيروهاي ليبرال و هوادار غرب حاکم بر بلگراد نيز نسبت به طرح استقلال کوزوو به شدت عکس العمل نشان مي دهند چرا که مي دانند همسويي با اين طرح مي تواند به بهاي اعتبار آنان نزد افکار عمومي تمام شود. در روزهاي اخير «بوريس تاديچ» رئيس جمهوري صربستان در ديدار با «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان و همچنين کميسر گسترش اتحاديه اروپا در برلين بر مواضع بلگراد در عدم پذيرش استقلال کوزوو تاکيد کرد. اصولاً استانداردهاي دوگانه اي که از سوي غرب در مورد بالکان اعمال مي شود حل کننده نهايي مشکلات اين منطقه نخواهد بود چرا که بر مبناي اين رويکرد در آينده، ديگر جمهوري هاي جدا شده از يوگسلاوي سابق نيز به جهت وجود اقليت هاي بزرگ صرب در درون خود، دستخوش موج جدايي طلبي هاي تازه قرار خواهند گرفت. کوزوو شايد زير فشار اروپا و امريکا به استقلال دست يابد و با دادن امتيازي به روسيه بتوان مانع از اعمال حق وتوي اين کشور در شوراي امنيت در اين خصوص شد ولي اين مساله و رويکرد تغيير مرزهاي ملي هر زمان مي تواند مورد درخواست ديگر گروه هاي ناراضي در ساختارهاي تثبيت شده ملي ديگر کشورهاي منطقه هم قرار گيرد.

حسن عبدي

گروه بين الملل؛ نيروهاي ارتش لبنان وارد اردوگاه نهرالبارد شدند و با صدها متر پيشروي در داخل اردوگاه به مرز اردوگاه قديم رسيدند. گزارش الجزيره حاکي است که ارتش بر چهار ساختمان واقع در وسط اردوگاه که گفته مي شود نيروهاي فتح الاسلام در آنجا پناه گرفته بودند، تسلط کامل يافته است. در همين حال نيروهاي فتح الاسلام گفته اند که تا پاي جان و آخرين قطره خون مقاومت خواهند کرد.

***

درگيري ميان گروه سلفي فتح الاسلام و ارتش لبنان در اردوگاه آوارگان فلسطيني نهرالبارد در شمال لبنان که از روز جمعه دوباره از سر گرفته شده است با شدت بيشتري همچنان ادامه دارد و تاکنون حداقل 11 نفر از دو طرف کشته شده اند. در همين حال، آخرين گزارش هاي رسيده از منطقه، از برقراري آتش بس چهار ساعته حکايت مي کند. بيم آن مي رود که ادامه درگيري ها به حمله ارتش به درون اردوگاه بينجامد هرچند که بر اساس توافقنامه هاي موجود ارتش لبنان حق ورود به اردوگاه هاي فلسطيني را ندارد. وجود نوعي اجماع در ميان طرف هاي لبناني درباره ضرورت برخورد قاطع با گروه فتح الاسلام احتمال تلاش براي يکسره کردن کار اين گروه را تقويت مي کند خصوصاً اينکه جنبش فتح نيز حمايتش را از برخورد با فتح الاسلام اعلام کرده است. به گزارش شبکه خبري الجزيره مسوول جنبش آزاديبخش فلسطين (فتح) در داخل اردوگاه نهرالبارد در شمال لبنان روز شنبه اعلام کرد هشت تن از عناصر گروه فتح الاسلام در درگيري هاي روز جمعه با ارتش لبنان کشته شدند. بر پايه اين گزارش، ابوعماد حلواني مسوول جنبش فتح در يک کنفرانس خبري گفت هشت جسد عناصر فتح الاسلام صبح شنبه همچنان در شمال اردوگاه روي زمين باقي مانده بودند. وي تصريح کرد که در بمباران روز جمعه اردوگاه توسط ارتش لبنان به غيرنظاميان آسيب نرسيد زيرا آنها در بخش جنوبي اردوگاه گرد آمده اند و اين بخش هدف بمباران ها قرار نمي گيرد. از سوي ديگر خبرنگار الجزيره به نقل از سخنگوي سازمان فتح الاسلام گفت درگيري هاي اخير به کشته شدن يکي از عناصرش منجر شده است. ارتش لبنان نيز پيش از اين اذعان کرده بود که سه تن از سربازانش و 19 تن از عناصر فتح الاسلام در درگيري هاي خشونت بار ميان دو طرف در اردوگاه کشته شدند. به اين ترتيب آمار کشته شدگان اردوگاه از زمان آغاز درگيري ها در 20 ماه مه به 38 سرباز و 41 پيکارجوي گروه فتح الاسلام بالغ مي شود.

گزارش هاي منابع خبري حاکي است که ارتش لبنان صبح شنبه مناطق استقرار عناصر گروه فتح الاسلام در اردوگاه را بمباران کردند که در اين بمباران ها از توپخانه سنگين و مسلسل استفاده شد. اين بمباران ها در حالي از سر گرفته شد که نهرالبارد شب آرامي را پشت سر گذاشته بود.

يک سخنگوي نظامي ارتش روز جمعه گفت ارتش بر ساختمان هاي بلند واقع در نزديکي ورودي شمالي اردوگاه که از سوي عناصر فتح الاسلام براي شکار نظاميان مورد استفاده قرار مي گرفت، تسلط يافته است. اما سخنگوي فتح الاسلام در تماس با الجزيره هرگونه پيشرفت ارتش را رد کرد و افزود افراد گروه به ضدحمله دست زده و تا محل بازرسي پيشروي و سپس از آن عقب نشيني کرده اند. در همين حال، گزارش هاي خبري حاکي است که راه اصلي ميان طرابلس، بزرگترين شهر شمالي لبنان با سوريه از زمان از سرگيري درگيري ها در جمعه همچنان قطع است. 

سپرهاي انساني

از سوي ديگر ارتش لبنان با صدور بيانيه اي به فتح الاسلام هشدار داد نبايد مساجد و نهادهاي اجتماعي را به مرکز حمله و پناهگاه و انبار اسلحه تبديل کند. ارتش همچنين هشدار داد که نبايد از غيرنظاميان به عنوان سپرهاي انساني در درگيري ها استفاده شود. اين بيانيه ضمن دعوت از عناصر فتح الاسلام براي تسليم شدن به ارتش، از فلسطينيان اردوگاه نيز خواسته است که صبر در پيش گيرند. اما فتح الاسلام از تحويل متهمان به قتل 27 نظامي لبناني در روز 20 ماه مه در نزديکي نهرالبارد امتناع مي کند. گفته مي شود طرح اصلي ارتش در محاصره اردوگاه اين است که افراد فتح الاسلام را در يک نقطه معين گرد آورده و آنها را از غيرنظاميان جدا سازد. تشديد درگيري هاي ميان دو طرف در نهرالبارد در حالي صورت مي گيرد که ميانجي گري ها در عرصه سياسي بي نتيجه مانده است. هيات علماي فلسطين در روزهاي اخير کوشيد تا اختلافات دو طرف را رفع کند اما اين تلاش ها نتوانست به نتيجه اي ملموس بينجامد. احمد فتفت وزير امور جوانان لبنان به الجزيره گفت سازمان فتح الاسلام هيچ راهي را در برابر ارتش لبنان باقي نگذاشته است و چاره اي جز تسليم ندارد. عباس زکي نماينده سازمان آزاديبخش فلسطين نيز ضمن اعلام حمايت فتح از برخورد قاطع با فتح الاسلام تاکيد کرد که ارتش بايد در بسط سلطه خود بر اردوگاه شتاب به خرج دهد.

گروه بين الملل؛ در حالي که حملات ارتش اسرائيل به غزه همچنان ادامه دارد و از سوي ديگر نشانه هاي افزايش تلاش هاي ديپلماتيک براي توقف شليک موشک ها از اراضي فلسطيني در مقابل توقف حملات اسرائيل به چشم مي خورد، اسماعيل هنيه نخست وزير فلسطين از قصد اجراي طرح امنيتي جديد در فلسطين خبر داد. به گزارش شبکه خبري الجزيره، هنيه در ديدار با مسوولان دستگاه هاي امنيتي چگونگي اجراي طرح امنيتي جديد را با اين مسوولان به بحث گذاشت و اعلام کرد که تغييراتي در دستگاه امنيتي صورت مي گيرد تا اين دستگاه نماينده مواضع همه طرف ها باشد. با اين حال هنيه توضيح نداد که هماهنگي و سازش ميان دستگاه هاي امنيتي تابع محمود عباس رئيس حکومت خودگردان فلسطين و نيروي اجرايي تابع وزارت کشور چگونه صورت خواهد گرفت. اختلاف بر سر اجراي اين طرح به درگيري ميان دو جنبش مقاومت اسلامي (حماس) و آزاديبخش فلسطين (فتح) منجر شد که در نتيجه ده ها تن از دو طرف کشته و زخمي شدند و نزديک بود توافق مکه را که ميان عباس و خالد مشعل رئيس دفتر سياسي حماس امضا شده بود به کلي بي اثر سازد. هنيه در اظهاراتش همچنين خواستار آزادي فوري آلن جانستون خبرنگار ربوده شده بريتانيايي در غزه شده و گفت که ربودن وي نه به نفع اسلام است و نه به نفع مساله فلسطين. از سوي ديگر، ارتش اسرائيل به حملاتش به نوار غزه ادامه داد که در اثر آن دو کودک 18 و 12 ساله در منطقه شمال شهر بيت لاهيا کشته شدند. همچنين فادي ابومصطفي فرمانده محلي گروهان هاي قدس شاخه نظامي جنبش جهاد اسلامي نيز در اثر بمباران موشکي خان يونس کشته شد. در همين حال گروه هاي فلسطيني نيز چهار موشک را به اهدافي در داخل اسرائيل شليک کردند که اين حملات تلفات انساني دربر نداشته است.

? نشست هاي قاهره

در همين حال در ادامه گفت وگوهاي هيات هاي نمايندگي فتح و حماس با مقام هاي مصري دو طرف توافق کردند که با برگزاري نشست گسترده تري در پايتخت مصر در نيمه دوم ماه جاري ميلادي، تمامي گروه هاي فلسطيني گرد هم جمع شوند. منابع هيات نمايندگي جنبش حماس با اعلام اين مطلب افزودند که دو طرف همچنين درباره چگونگي توقف درگيري هاي داخلي فلسطين و تثبيت آتش بس به توافق رسيدند. به گفته خبرنگار الجزيره، هيات حماس قرار است هنگام وصول هيات ديگري از جنبش جهاد اسلامي و گروه هاي ديگر فلسطيني، مذاکرات ديگري نيز با مقامات مصري انجام دهند. در همين حال نخست وزير فلسطين مذاکرات کنوني در قاهره ميان مسوولان مصري و فتح و حماس را جدي و ريشه اي توصيف کرد. به گزارش خبرگزاري ايسنا به نقل از روزنامه السياسه -چاپ کويت- اسماعيل هنيه نخست وزير فلسطين بعد از نماز جمعه در مسجدي در نزديکي منزلش در اردوگاه الشاطي در جمع خبرنگاران ضمن جدي و ريشه اي خواندن مذاکرات ميان فتح و حماس و مقامات مصري گفت؛ اين مذاکرات با ديگر گروه هاي فلسطيني نيز ادامه خواهد داشت. وي تصريح کرد؛ مذاکرات با بقيه گروه هاي فلسطيني در راستاي بررسي راه هاي نابودي اشغال اسرائيل ادامه خواهد داشت. هنيه خاطرنشان کرد؛ مذاکرات قاهره در راستاي اوضاع داخلي فلسطين و مساله سازمان آزاديبخش فلسطين و مشارکت سياسي براي تثبيت توافقنامه مکه، چگونگي نگرش به تجاوزات اسرائيل و بررسي پايان دادن به اشغال اسرائيل بود.

گروه بين الملل؛ آلمان خود را براي ميزباني هشت کشور صنعتي جهان در حالي آماده مي کند که قطارها و متروهاي بين شهري اين کشور مسووليت رساندن صدها معترض به سياست هاي هشت کشور صنعتي جهان به محل برگزاري نشست روز چهارشنبه را برعهده گرفته اند و جورج بوش براي اولين بار آماده است تا راه هاي مبارزه با گرم شدن هواي زمين را بررسي کند.

هشت کشور صنعتي جهان با رياست دوره اي آلمان در شهر هايلينگدم آلمان دور هم جمع مي شوند تا آخرين تحولات روز را بررسي کنند. در حال حاضر بيش از 13هزار نيروي امنيتي در هايلينگدم مستقر شده و پيش بيني ها حاکي از اين است که حداقل 100 هزار معترض آلماني و خارجي خود را براي اعتراض به شيوه برخورد اين گروه با مشکلات جهاني به محل برگزاري اين نشست برسانند. بسياري از معترضان از مدت ها پيش شعار «ساخت جهاني ديگر نيز ممکن است» را براي فعاليت خود برگزيده اند. يکي از مخالفان نشست آتي گروه هشت در اين خصوص مي گويد؛ آنها مي خواهند اراده خود را بر تمام جهان و به خصوص ملت هاي فقير اعمال کنند.

معترضان در وب سايت هاي خود تاکيد کرده اند که به دنبال جهاني عاري از جنگ و مملو از صلح هستند. 

مطالبات جهاني از قدرتمندترين ها

رهبران روسيه و ايالات متحده که روزهاي نه چندان دلپذير روابط خود در عرصه ديپلماتيک را تجربه مي کنند براي آغاز اين نشست در آلمان لحظه شماري مي کنند. طرفين اين روزها يا روياي بازگشت روابط به حالت عادي را مي بينند يا به دنبال فرصتي براي افزايش تنش ها هستند. اما توني بلر نخست وزيري که در حال وداع بين المللي با ساير رهبران جهان است پس از بازگشت از آفريقا از رهبران هشت کشور صنعتي جهان خواست که کمک به آفريقا را در راس برنامه هاي خود در نشست آتي قرار دهند. بلر بر اين باور است که آفريقا فقيرترين منطقه جهان است که بايد تبديل به اولويت نشست قدرتمندترين رهبران جهان شود. بلر در آفريقاي جنوبي با قدرداني از تلاش هاي هشت کشور صنعتي جهان در طول دو سال گذشته اعلام کرد که کمک ها به کشورهاي آفريقايي افزايش فاحشي يافته است. بلر در اين خصوص گفت؛ ما بايد در هايلينگدم به مسيري که دو سال پيش آغاز کرديم بازگشته و نه تنها کمک هاي مالي خود به آفريقا را افزايش دهيم که بيماري هاي کشنده را نيز ريشه کن کنيم. جامعه جهاني بايد قطعنامه هاي بين المللي صادر شده در خصوص آفريقا را هر چه سريع تر عملي کند. اما کانادا به عنوان يکي از هشت کشور صنعتي عضو اين گروه قصد دارد طرح خود براي مبارزه با تغييرات جوي را در نشست چهارشنبه مطرح کند. اين در حالي است که امريکا و آلمان هنوز بر سر راهکارهاي مبارزه با گرم شدن جو زمين به توافقي همه جانبه نرسيده اند. استفان هارپر نخست وزير کانادا در اين خصوص مي گويد؛ ما براي مهار تغييرات ناخوشايند جوي برنامه خاص خود را داريم. ما نقطه نظرهاي امريکا و آلمان را در اين زمينه قبول نداشته و برنامه اي براي کاهش انتشار گازهاي گلخانه اي داريم. پس از اين اظهارات مشاور ارشد نخست وزير کانادا نيز در مصاحبه اي مطبوعاتي در اين خصوص گفت؛ ما بايد در اين نشست به اين نقطه برسيم که هيچ کس نمي تواند تنها يک راهکار ارائه کرده و از همگان انتظار تابعيت آن را داشته باشد. کانادا در موضعي متفاوت از ساير کشورها قرار گرفته است. ما اقتصادي پويا داشته و جمعيت بسياري را در خاک خود جا داده ايم. از سوي ديگر کانادا توليد کننده اصلي انرژي است.

ايالات متحده از مدت ها پيش به استقبال نشست چهارشنبه رفته و مصرانه تاکيد کرده است که به هيچ وجه طرح آلمان در خصوص مبارزه با گرم شدن جو زمين را نخواهد پذيرفت. مرکل پيش از اين اعلام کرده بود که بايد براي مبارزه با گرم شدن جو زمين، ميزان انتشار گازهاي گلخانه اي را تا سال 2050 به نصف ميزان انتشار اين گاز در دهه نود رساند. کانادا پيش از اين با امضاي پروتکل کيوتو با کاهش شش درصدي انتشار گازهاي گلخانه اي موافقت کرده اما هرگز موفق به تحقق بخشيدن به آن نشد.

وزير خارجه سوريه گفت که دمشق با دادگاه بين المللي براي تحقيق درباره ترور «رفيق حريري» نخست وزير پيشين لبنان همکاري نمي کند. آسوشيتدپرس گزارش داد که «وليدالمعلم» وزير خارجه سوريه گفت؛ «دمشق با دادگاه بين المللي که توسط سازمان ملل متحد براي پيگرد مظنونان به ترور «رفيق حريري» نخست وزير پيشين لبنان تعيين شده، همکاري نمي کند.» بنابر اين گزارش، وليدالمعلم در يک کنفرانس مشترک خبري در دمشق با «منوچهر متکي» همتاي ايراني اش گفت؛ «مساله دادگاه تنها مربوط به خود لبنان است و سوريه حاکميت خود را به هيچ طرفي واگذار نمي کند. مهم نيست که آن طرف کيست.» وي افزود؛ «اين مساله بر ما تاثيري نمي گذارد، زيرا پيشتر شوراي امنيت سازمان ملل متحد را مطلع کرده ايم که با اين دادگاه همکاري نمي کنيم.» بنابر اين گزارش، اين دادگاه که شوراي امنيت سازمان ملل متحد روز چهارشنبه به برقراري آن راي داد، موضوع اصلي بحران سياسي بين دولت مورد حمايت غرب در بيروت و مخالفان مورد حمايت سوريه در اين کشور بوده است. برخوردهاي خياباني بر سر اين موضوع در ماه هاي اخير 11 کشته در پي داشته است. از سوي ديگر، «بان کي مون» دبيرکل سازمان ملل متحد در «نيويورک» در پاسخ به پرسشي درباره اظهارات وليد معلم گفت؛ «اين قطعنامه از نظر قانوني تعهدآور است و جامعه بين المللي بايد به طور کامل با آن همکاري کند. منبع؛ ايلنا

د. عصام سليم النشطي

ترجمه؛ ايليا جزايري

اين روزها، همه گروه هاي لبناني، از «خط هاي قرمز» براي حل و فصل بحران جاري در اردوگاه «نهرالبارد» ميان ارتش لبنان و گروه «فتح الاسلام» سخن مي گويند. گروه حامي دولت، از پشتيباني خود از تصميمات دولت و ارتش براي حل بحران سخن گفت و گروه هاي مخالف (اپوزيسيون) را به پشتيباني از فتح الاسلام، متهم ساخت. اين اتهام، به اينجا ختم نشد، بلکه پا را فراتر گذاشت که اين دفاع و پشتيباني، با هدف حمايت از سوريه و به نفع آن صورت مي گيرد.

وليد جنبلاط نماينده پارلمان لبنان و رئيس حزب سوسياليست ترقي خواه، يکي از مهم ترين ارکان گروه حاميان دولت که معروف به «گروه 14 مارس» هستند، مي گويد؛ «درگيري هاي فتح الاسلام با ارتش، با هدف مشغول ساختن ارتش از وظيفه ملي خود صورت گرفته و آن نگهباني از مرزهاي سوريه - لبنان و مانع شدن از قاچاق اسلحه است. همچنين آنها مي خواهند تا با درگير کردن حکومت فواد سنيوره با مشکلات، مانع از برگزاري دادگاه بين المللي براي محاکمه عاملان ترور رفيق حريري نخست وزير اسبق لبنان شوند.» جنبلاط عقيده دارد خط هاي قرمز فراواني هستند که سوريه و گروه هاي مخالف که او آنها را ابزار سوريه براي اجراي نقشه هاي منطقه اي خود به شمار مي آورد، مي خواهند آنها را زير پا بگذارند. رئيس حزب سوسياليست ترقي خواه، خط قرمز را دادگاه بين المللي ترور رفيق حريري، اجراي قطعنامه 1701 شوراي امنيت، نگهباني از مرزهاي لبنان - سوريه، مشخص شدن مرزهاي اين دو کشور و روابط ديپلماتيک ميان لبنان و سوريه و خلع سلاح گروه هاي مسلح فلسطيني مقيم اردوگاه ها مي داند.

سيدحسن نصرالله دبيرکل حزب الله که يکي از مهم ترين قطب هاي مخالف دولت است، در سخناني که چند روز پيش از شبکه تلويزيوني المنار پخش شد، گفت؛ «خط قرمز، ارتش لبنان است چون ارتش، ضامن امنيت، ثبات و وحدت ملي است.» و در عين حال تاکيد کرد؛ «اردوگاه نهرالبارد و ديگر اردوگاه هاي فلسطيني، به دليل اسکان مردم بي گناه نيز خط قرمز هستند.» نصرالله با اين سخن پاسخ سمير جعجع فرمانده ارتش لبنان را داد که حسن نصرالله را متهم به تشويق ارتش به يورش به اردوگاه نهرالبارد از نخستين روزهاي آغاز درگيري ها کرده بود. هدف از اعلام اردوگاه نهرالبارد به عنوان خط قرمز، حمايت از جان بيش از سي هزار آواره بي گناه فلسطيني ساکن در آن در برابر خطر يورش ارتش لبنان است، در صورتي که ارتش تصميمي مبني بر دستگيري اعضاي گروه فتح الاسلام اتخاذ کند. نصرالله عقيده دارد تصميم يورش به اردوگاه در مسلخ قرار دادن ارتش لبنان، ملت فلسطين و کشور لبنان است و اين سخن دفاع از فتح الاسلام نيست.» دبيرکل حزب الله تاکيد کرده؛ «راه حل مسالمت آميز بحران بايد سياسي، امنيتي و قضايي باشد تا موقعيت، هيبت و نقش ارتش حفظ شود و جلوي وارد شدن آن به جنگي که همگان از خطرات و پيامدهاي آن آگاهند، گرفته شود.»

بحران کنوني لبنان بار ديگر اين مساله را به جهانيان يادآور شد که 13 اردوگاه فلسطيني در لبنان وجود دارند، اردوگاه هايي که بيش از نيم ميليون پناهنده در آنها ساکنند، در حالي که هرج و مرج و فقر و تنگدستي بر آنها سايه افکنده است. اين اردوگاه ها گاهي به سرچشمه ناآرامي تبديل مي شوند چرا که فقر و نااميدي، دو عامل اصلي خشونت هستند.

خط هاي قرمز که هر گروه بر حسب ديد، منافع و تجربه خود ترسيم مي کند، نمي تواند منکر اين حقيقت شود که لبنان به سوي ناکجاآباد در حرکت است، چرا که ديگر هيچ کس قادر نيست ديگري را از تجاوز از خط قرمز منع کند، خط قرمزهايي که چندي پيش محور وفاق بودند و امروزه مايه تفرقه و نفاق.

منبع؛ روزنامه البيان امارات