گروه اجتماعي، مهدي افروزمنش، نگين شيرآقايي؛ «واحد مهريه تغيير کرد و از اين به بعد پدر به جاي سکه به ميزان سال تولد عروس بنزين تقاضا مي کند.» اين متن پيام کوتاهي بود که صبح ديروز پيش از قطع خدمات ارسال پيام کوتاه، در سطح گسترده ا ي در بين دارندگان تلفن هاي همراه شهر تهران توزيع شد. ظاهراً به همراه اين شوخ طبعي يک درخواست تجمع در ميدان ولي عصر نيز ضميمه بوده است که مي تواند به عنوان مهم ترين عامل قطعي خدمات در پايتخت به شمار بيايد. اين اتفاقات دنباله ماجراهاي اولين روز سهميه بندي بنزين در ايران بود که از اولين دقايق اعلام خبر آغاز و تا نيمه هاي شب ادامه داشت. بر اساس گزارش ها اين واکنش در بعضي ساعات به خشونت نيز کشيده و به تعدادي از مراکز عمومي و دولتي آسيب هاي وارد شد. در اين وقايع پمپ هاي بنزين در معرض بيشترين هجوم مردم قرار گرفتند. صبح ديروز مدير روابط عمومي آتش نشاني تهران در گفت وگويي با سايت خبري ايسنا اعلام کرد؛ شب گذشته (سه شنبه) چند مورد آتش سوزي در پمپ هاي بنزين تهران از سوي شهروندان به ستاد فرماندهي اين سازمان گزارش شد که حريق 12 جايگاه واقعيت داشت.» در اين بين البته گزارش هايي نيز از هجوم برخي افراد به مراکز تجاري و مغازه ها مخابره شده است که جدي ترين آنها به تخريب و غارت فروشگاه شهروند حکيميه مربوط است. در اين رابطه داديار ويژه امنيت تهران نيز به فارس گفت؛ «80 نفر از تخريب کنندگان اموال عمومي که مبادرت به برهم زدن نظم و امنيت در تهران کرده بودند دستگير و با قرار قانوني به زندان منتقل شدند.» به گفته علي نمازي بيشترين افراد دستگير شده مربوط به منطقه حکيميه، تهرانپارس و خاقاني هستند که بازداشت شدگان منطقه حکيميه با تخريب فروشگاه شهروند مبادرت به غارت اموال کرده بودند. او اعلام کرد؛ «تمامي افراد دستگيرشده با قرار قانوني به زندان منتقل شده اند. اما با آرام تر شدن واکنش ها که از صبح ديروز آغاز شد فرمانده نيروي انتظامي نيز فرصت اعلام اين خبر را پيدا کرد که وزارت نفت ساعت و روز سهميه بندي بنزين را حتي به نيروي انتظامي اعلام نکرده بود تا دستور دهيم نيروها آماده باشند.»
سردار احمدي مقدم گفت او نيز مانند خيلي ها زمان سهميه بندي را ساعت 9 سه شنبه شب از تلويزيون شنيده و در جريان روز و ساعت آن نبوده است. به گفته او اين اتفاق در حالي رخ داد که پيش از اين «ما با وزارت نفت در اجراي طرح سهميه بندي هماهنگ بوديم، برنامه مشخص بود و ما طرح ها را هم ابلاغ کرده بوديم و وزارت نفت بايد ساعت و روز اجراي سهميه بندي را اعلام مي کرد.» اما با اين وجود ماموران نيروي انتظامي ساعاتي پس از اعلام خبر سهميه بندي کنترل اوضاع را چنان در دست گرفتند که از نيمه هاي شب گزارش هايي مبني بر تخريب جايگاه هاي سوخت يا غارت اماکن تجاري و بانک ها به صفر رسيد. البته استقرار مجدد نظم تبعاتي را نيز براي ماموران ناجا به همراه داشت.در ادامه تلاش هاي ناجا از صبح ديروز نيز شاهدان عيني از استقرار گشت هاي پليس در جايگاه هاي مهم سوخت شهر تهران خبر دادند. مامور پليس مستقر در جايگاه خيابان مفتح در گفت وگو با شرق هدف از اين استقرار را «ايجاد نظم در صف خودروها و جلوگيري از اخلال هاي احتمالي» اعلام کرد.
تمهيدات شهرداري
ازدحام در ايستگاه هاي مترو، حضور رانندگان تاکسي در مقابل سازمان تاکسيراني به علاوه هجوم شهروندان به ناوگان اتوبوسراني نيز باعث شد تهران نيز به همراه نيروي انتظامي روز سختي را سپري کرده و براي جلوگيري از بحران در روزهاي آينده برنامه ريزي خود را آغاز کنند. در اين رابطه معاون ترافيکي شهردار تهران گفت؛ «هماهنگي هاي لازم با مترو تهران براي خدمات رساني با حداکثر ظرفيت و حداقل سه فاصله انجام شده است.» مديرعامل شرکت واحد اتوبوسراني نيز از اضافه شدن هزار دستگاه اتوبوس به ناوگان خبر داد و همچنان مديرعامل شرکت تاکسيراني با دعوت شهروندان به حفظ آرامش گفت؛ «گشت هاي بازرسي تاکسيراني در آماده باش کامل به سر برده و با تخلفات احتمالي به شدت برخورد خواهند کرد.» او اضافه کرد هيات تخلفات تاکسيراني نيز با هرگونه افزايش احتمالي نرخ کرايه تاکسي ها برخورد خواهد کرد. اما اين اظهارات در شرايطي اعلام شد که در نقطه اي ديگر از شهر تهران شهروندان ناچار بودند براي رساندن خود از ميدان ونک به رسالت مبلغ هزار تومان کرايه پرداخت کنند. نرخ کرايه خط سيدخندان- فلکه دوم تهرانپارس نيز با يک افزايش بي نظير به نهصد تا هزار تومان رسيد. چنين گزارش هايي از خطوط ديگر نيز به رسانه ها مخابره شد. البته برخلاف انتظار رانندگان تاکسي نيز از اين وضعيت ناراضي بودند. ايسنا در اين رابطه به نقل از يک راننده تاکسي نوشت؛ «روزانه با 12 ساعت فعاليت، 25 ليتر بنزين مصرف مي کرديم تا مسافران را به مقصد برسانيم، اما با روزي دو ليتر چه تعداد مسافر را مي توان جابه جا کرد؟»
او گفت؛ «سيستم گاز تاکسي نيز از استاندارد لازم برخوردار نبوده و سه ساعت بيشتر گاز ندارد و از سويي ديگر به دليل محدوديت جايگاه هاي سوخت CNG مجبوريم تا پس از طي کيلومترها مسافت جايگاهي را براي سوختگيري گاز پيدا کنيم و زماني که به خط مي رسيم ديگر گازي نداريم؛ به علاوه اينکه وقت بسياري تلف مي شود.» به گزارش اين سايت خبري، اين راننده تاکسي با بيان اينکه از سهميه بندي بنزين راضي نيستيم، ادامه داد؛ «علاوه بر اين مشکلات صف هاي طولاني جايگاه هاي سوخت گاز وقت زيادي را تلف مي کنند و سيستم گاز نيز مرتب دچار نقص فني مي شود و براي تعمير آن نيز با مشکلات عديده اي روبه رو هستيم.» او افزود؛ «تعميرگاه ها نيز سيستم گاز تاکسي ها را به راحتي تعمير نمي کنند زيرا خطرناک است و به همين دليل تعمير سيستم گاز نيز معضل ديگر تاکسيران هاست لذا با اين وضع چگونه مي توان از سوخت گاز استفاده کرد.» راننده تاکسي ديگري در حالي که به شدت از وضعيت پيش آمده نگران بود، به ايسنا گفته است؛ «زماني که ماشين خراب مي شود و آن را به تعميرگاه مي بريم، تعميرکار اعلام مي کند که به خاطر موتور ماشين بايد يک هفته با سوخت بنزين فعاليت کند يا چهار ليتر بنزين از باک ماشين خارج مي کند تا ماشين را شستشو دهد. با اين وضعيت آيا مي توان با روزي دو ليتر مسافرکشي کرد؟،»
راننده ديگري نيز گفت؛ «مشکلات زيادي در زمينه تامين قطعات يدکي خودرو داريم و هيچ ارگاني در اين زمينه به تاکسي ها کمک نمي کند.» او افزود؛ «براي تعويض لاستيک تاکسي 700هزار تومان بايد بپردازم و به دليل نداشتن اين مبلغ مدت هاست که دچار مشکل هستم. از سويي ديگر بيمه شخص ثالث افزايش يافته و قطعات يدکي و روغن ماشين نيز همچنان رو به گراني است و با سهميه بندي بنزين و اختصاص روزانه دو ليتر هيچ درآمدي حاصل نمي شود که بتوان حتي خرج حداقل زندگي را فراهم کرد.» همزمان با اين اعتراض ها مديرعامل سازمان تاکسيراني نيز از اعتراض بيش از 1500 راننده تاکسي به صادر نشدن کارت سوخت و کمبود سهميه تاکسي هاي دوگانه سوز خبر داد. به گفته تيموري کرماني هم اکنون 1700 راننده تاکسي پلاک سوخت، 2500 تاکسي جديد و 750 دستگاه ون فاقد کارت سوخت هستند.
استان ها
گذشته از تهران مساله سهميه بندي بنزين در استان هاي ديگر کشور نيز مساله ساز بود. همانند تهران از استان ها نيز گزارش هايي از صف هاي طولاني و معطل ماندن مسافران در سطح شهرها مخابره شده است.
اهواز، معصومه صالحي؛ خوزستاني ها هم مثل مردم خيلي ديگر از نقاط ايران روز گذشته ورزش کردند و مسيرهاي زيادي را پياده طي کردند. کرايه ها دو برابر شده است. تاکسي تلفني ها ماشين خدمات نمي دهند.
هواي گرم خوزستان مردم را وادار به استفاده از کولر مي کند در نتيجه سوخت بيشتري مصرف مي شود. خوزستاني ها مي خواهند پيشنهاد بدهند سهميه استان آنها بيشتر شود. 150 راننده سواري مسير دزفول به انديمشک هم در اعتراض به سهميه بندي بنزين در مقابل فرمانداري اين شهر جمع شدند. سردار «عيسي دارايي»، فرمانده انتظامي خوزستان، به شرق گفت؛ «اوضاع آرام است و همه چيز تحت کنترل است.» او گفت که نيروي انتظامي هم مانند همه مردم از راديو خبر سهميه بندي را شنيد اما پس از شنيدن خبر بلافاصله با توجه به حساسيت پمپ بنزين هاي سطح استان، نيروها را به پمپ بنزين اعزام کردند. به گفته او هيچ گزارشي از آتش سوزي پمپ هاي بنزين به آنها نرسيده است. «عبدالحميد طالب زاده»، مديرعامل حوادث ايمني و آتش نشاني شهرداري اهواز، هم به شرق گفت؛ «تاکنون هيچ حادثه اي مرتبط با سهميه بندي بنزين روي نداده است.»
شيراز، شهرام ذاکري فر؛ خيابان هاي شهر خلوت است. مردم ترجيح داده اند يا در پمپ بنزين ها وقت بگذرانند يا در خانه هايشان. تاکسي ها چند ساعت بيشتر کار نکردند و ترجيح دادند باقي روز را استراحت کنند تا بنزين نسوزانند. پمپ بنزين ها شلوغ است. يکي از رانندگاني که در صف بنزين ايستاده است در پاسخ به اين سوال که چرا امروز که ديگر سهميه بندي شده آمده ايد باز هم بنزين بزنيد، گفت؛ «مي ترسم همين روزي سه ليتر را هم ديگر ندهند.» «ابراهيم عزيزي»، فرماندار شيراز، به مردم اعلام کرد که براي حل مشکل آنها «به زودي 150 دستگاه اتوبوس خريداري مي شود».
مشهد، کياني؛ شهر شلوغ است. آن هم نه به خاطر ازدياد ماشين ها و مسافران تابستاني که به خاطر نبود ماشين و تاکسي. مردم پياده گز مي کنند اگر هم ماشيني گير بيايد کرايه را حداقل 50 درصد افزايش داده است. تاکسي تلفني ها ماشين ندارند و راننده شخصي ها در خانه ها نشسته اند. اتوبوس ها منظم ترين اعضاي جامعه ماشين هاي مشهد هستند. همچنان با قيمت سابق به مردم خدمات ارائه مي دهند. پمپ بنزين ها همچنان شلوغ است.
زاهدان، ملکان؛ پمپ بنزين ها شلوغ است. در خيابان ها تاکسي کم است. در زاهدان جايگاه هاي بنزين ماشين هاي دولتي، تاکسي و شخصي ها متفاوت است و روز گذشته همه اين جايگاه ها شلوغ بود. پيش از آغاز سهميه بندي بنزين در کل کشور، سيستان و بلوچستان يکي از استان هايي بود که بنزين در آن با سهميه و کارت ويژه به مردم ارائه مي شد. سهميه هر ماشين شخصي در آن زمان روزانه 15 ليتر بود. از زماني که زمزمه هاي سهميه بندي بنزين بلند شد، پمپ هاي بنزين استان شلوغ شد. مردم هر روز به پمپ بنزين مي رفتند تا سهميه روزانه شان را بگيرند. اين حرکت اين اميد را در دل مسوولان ايجاد کرده بود که با سهميه بندي جديد از ازدحام پمپ بنزين ها کم مي شود، با اين حال روز گذشته پس از سهميه بندي باز هم پمپ ها شلوغ بود.
تبريز، محمدپور؛ پيک هاي موتوري تبريز روز گذشته سر کار نرفتند. به همين دليل هفت هزار نسخه روزنامه سراسري در انبارها باقي ماند و توزيع نشد. قيمت تاکسي ها افزايش 100 درصدي پيدا کرد. يافتن تاکسي و آژانس کار سختي بود. نيروهاي انتظامي هم براي ايجاد آرامش در پمپ بنزين ها مستقر شدند.
اردبيل، زمردي؛ در اين استان هم مثل بسياري ديگر از استان هاي ايران تاکسي کم بود. اما جريان استان اردبيل تفاوت هايي هم با ديگر استان ها داشت. آغاز فصل گرما سبب شده تعداد زيادي از ايراني ها به خنکاي منطقه اردبيل پناه ببرند و تن به آب درماني در سرعين بسپارند تا تمدد اعصابي کرده باشند و آرامشي پيدا کنند، اما اعلام ناگهاني سهميه بندي بنزين سبب شد خيلي از مسافران بهت زده شوند. نزديکان استانداري اردبيل هم اعلام کرده اند قرار است امروز (پنجشنبه) نشستي مطبوعاتي بگذارد و راهي براي مسافران در راه مانده بيابد.
اروميه، آيراملو؛ وضعيت اين شهر با ديگر شهرهاي ايران متفاوت بود. برخلاف ديگر شهرها پمپ بنزين ها اغلب خالي بودند و مردم ماشين هايشان را بيرون نياوردند. شهر خلوت بود. فقط اتوبوس ها و تاکسي ها در شهر تردد کردند. البته خريد و فروش اتومبيل در نمايشگاه هاي استان تقريباً به صفر رسيد.
بندرانزلي، کامبيز شبانکاره؛ سهميه بندي بنزين بسياري از مسافران گيلان را هم شوکه کرد. «مهدي رحيمي» که همراه خانواده اش به گيلان سفر کرده بود، گفت؛ «من کارمندم و در عين حال بعدازظهرها مسافرکشي هم مي کنم. با توجه به اينکه ميزان سهميه براي مصرف به اندازه اي نيست که کفاف مشکلات ما را بدهد، ترجيح مي دهم عطاي اين مسافرت را به لقايش ببخشم و از ميزان سهميه ام براي درآوردن هزينه اجاره خانه ام استفاده کنم.» «هادي حق شناس» نماينده بندرانزلي در مجلس شوراي اسلامي به شرق گفت؛ «مطمئنا ً سهميه بندي بنزين بر صنعت گردشگري گيلان تاثير منفي خواهد گذاشت، چرا که اکثر مسافران با خودروهاي شخصي به استان ما سفر مي کردند و اکنون با شرايط پيش آمده، حجم عظيمي از مسافران را از دست خواهيم داد.» اما مسافران تنها کساني نيستند که در رابطه با سهميه بنزين دچار مشکل شده اند. رانندگان تاکسي و آژانس ها نيز به سهميه در نظر گرفته شده معترضند. در چند شهر استان گيلان برخي از مردم در مقابل فرمانداري جمع شدند تا مشکلاتشان را به گوش مسوولان برسانند.
«شهرام توانا» منشي سازمان تاکسيراني کل کشور و رئيس سازمان تاکسيراني بندرانزلي گفت؛ «چند ماه است که جايگاه هاي CNG در گيلان خراب شده اند و تنها جايگاه موجود در بندرانزلي است که در اين جايگاه هم از هشت پمپ فقط دو پمپ کار مي کند.» او افزود؛ «گازسوز کردن تاکسي ها به اعتقاد من اشتباه بود چون اکثر دوگانه سوزهايي که به ما تحويل شده، مشکل دارند و ما فقط مدارا مي کنيم. در اين ميان راننده هم اتومبيل ناکارآمد تحويل گرفته و هم سهميه ماهانه 800 ليتر بنزين را از دست داده است.» در استان گيلان حدود 680 شناور صيادي ثبت شده و تعداد بسيار زيادي شناورهاي ثبت نشده و جود دارد. سهميه بندي بنزين آنها را هم دچار دردسر کرده است. «اسماعيل عبداللهي»، فرماندار بندر انزلي، مساله سوخت را در مورد شناورها به هيچ عنوان نگران کننده ندانست و گفت؛ «به صاحبان شناورها و دارندگان دستگاه هاي کشاورزي اعلام کرديم که مي توانند براي دريافت حواله سوخت به فرمانداري مراجعه کنند.» با اين حال اغلب صاحبان شناورهاي صيادي از وجود چنين حواله اي بي اطلاع هستند.
کرمانشاه، محمدرضا عطايي؛ جلسه شوراي تامين استان هم تشکيل شد و قرار شد مسافربرهاي شخصي که منبع درآمد ديگري ندارند، معادل تاکسي ها سهميه بگيرند. «من خودم ماشين دارم. هر روز هم به موقع سر کار مي رسيدم اما ديروز با اين اوضاع، 45 دقيقه تاخير داشتم، يعني حدود 7 تا 10هزار تومان کسري حقوق.»
حسين. م 47 ساله اين را گفت. به خاطر سهميه بندي ديروز از بردن ماشين منصرف شد و خواست از وسايل نقليه عمومي استفاده کند و نتيجه اش را هم ديد. کرمانشاهي ها هم مثل بسياري ديگر از ايراني ها در خيابان ها به دنبال تاکسي مي دويدند. تاکسي ها مسافران مسير کوتاه را سوار نکردند براي مسيرهاي طولاني هم فقط مسافران دربستي را سوار کردند.
گرگان، قهرمان؛ خيابان ها خلوت بود. مردم ناراحت بودند. صف هاي تاکسي نسبتاً طولاني بود. قيمت ها به طور رسمي بالا نرفته است اما مسافران در عمل ناچارند کرايه هاي بيشتري بپردازند.
بندرعباس، علي علوي؛ «بنزين ندارم و نمي رم سر کار.» اين را آقاي نظري زاده گفت؛ مهندس ناظر اسکله شهيد رجايي. او ناچار است هر روز 30 کيلومتر بين بندرعباس تا اسکله را رانندگي کند. يعني 10 برابر سهميه روزانه اش. بقيه مردم بندرعباس هم وضعيت مشابهي دارند و تردد در سطح شهر بسيار کاهش يافته است.
