گروه سياسي؛ محمدجواد لاريجاني ديپلمات کارکشته اي که اصلاح طلبان او را مرد مرموز بازي هاي پشت پرده مي دانند و حاميان دوآتشه احمدي نژاد نيز از او به خاطر برخي ديدگاه هايش در عرصه سياست خارجي دل خوشي ندارند، با حضور در برنامه تلويزيوني «نگاه يک» به نکته اي اشاره کرد که مرز ميان قائلان به ديپلماسي عمل گرايانه و هواداران ديپلماسي آرمان گرايانه در جمهوري اسلامي را نمايان مي کند. لاريجاني در مقام کسي که به ديدگاه عمل گرايانه در ديپلماسي قائل است و به گفته خودش بيش از 3 هزار مذاکره را در مدت 30 سال تجربه کرده در اين برنامه صراحتاً به اختلاف نظر عميق خود با علي اکبر ولايتي وزير امور خارجه اسبق ايران اعتراف کرده و علت جدايي خود را از وزارت امور خارجه نيز اختلاف سليقه سنگين خود با دکتر ولايتي عنوان کرد. او که پس از فراغت از حوزه رسمي سياست خارجي فعاليت در حوزه علاقه شخصي خود يعني رشته فيزيک را ترجيح داده اکنون در مقام رياست مرکز تحقيقات فيزيک نظري همچنان به ديدگاه هاي عمل گرايانه خود در حوزه سياست خارجي پايبند است و به رغم آگاهي از اينکه ديدگاه هايش ممکن است گهگاه در تضاد با عملکرد دستگاه ديپلماسي باشد، به دفاع از اين ديدگاه ها مي پردازد. لاريجاني که گويا در اظهارنظرهايش هيچ ابايي از مخالف خواني قائلان به تفکر آرمان گرايي ندارد، در موضع گيري اخير خود، تعبير «ديپلماسي پروژه اي» را براي بيان شيوه تفکرش به کار برد تا به اين طريق تفاوت ديدگاه خود با کساني را نشان دهد که به تقدم ايدئولوژي در ديپلماسي باور دارند.تعبير ديپلماسي پروژه اي نزد لاريجاني چنان که خود وي در توضيحش آورده به معني اين است که «بايد کاري را در نظر بگيريم و دنبال آن برويم تا کار به نتيجه برسد.» با وجودي که ظاهراً لاريجاني در تعريف «ديپلماسي پروژه اي» تلاش کرده از زباني ديپلماتيک استفاده کند، ولي همين ديدگاه است که حاميان تفکر آرمان گرا در سياست خارجي را آزرده خاطر مي سازد، چنان که هر از چندگاهي سايت هاي اينترنتي نزديک به دولت با برجسته کردن برخي اظهارات لاريجاني در حوزه سياست خود، به نقد مواضع او مي پردازند. اين در حالي است که لاريجاني به هرحال عضوي شناخته شده از اردوگاه اصول گرايان است و ديدگاه هاي وي در حوزه سياست خارجي نيز منطبق با جهت گيري کلي سياسي اش صورت مي گيرد. با اين حال لاريجاني در سياست خارجي روشي را دنبال مي کند که «معطوف به نتيجه باشد» و برخلاف قائلان به ديپلماسي ايدئولوژيک که هيچ نرمشي را پذيرا نيستند، لاريجاني حاضر است براي مصلحت و تحقق هدف، از همه ابزارهاي موجود ديپلماتيک بهره گيرد. او در موضع گيري اخيرش نيز با تاکيد بر اين نکته که اعتقاد نبايد بازدارنده بلکه بايد کامل کننده باشد، مي گويد؛ اگر پروژه اي مبنا داشته باشد و مسير تعريفي در نظام طي کرده باشد، بايد آن را با قدم هاي محکم پيش برد. لاريجاني در همين جا نيز به اختلاف ديدگاه مشخص خود با علي اکبر ولايتي به عنوان حامي شناخته شده «ديپلماسي آرمان گرايانه» اشاره مي کند و با بيان اين که بايد در مواجهه با رسانه ها باز عمل کرد، مي گويد؛ آقاي ولايتي خيلي نسبت به عکس العمل مطبوعات حساس بود و براي مثال اگر کسي در مطبوعات راجع به قطعنامه مطلبي مي نوشت، ايشان حاضر بود کل پروژه را متوقف کند.
مذاکره مثل نقاشي است
او در ادامه دفاع همه جانبه اش از ديدگاه عمل گرايانه در حوزه سياست خارجي، موضوع جنجال برانگيز مذاکره اش با نيک براون سفير اسبق انگليس در ايران در بحبوحه رقابت هاي انتخاباتي سال 76 را نيز مطرح کرد و با دفاع از اين مذاکره گفت؛ ملاقات با نيک براون ملاقات روتيني بود که داخل سفارت ما به درخواست وزارت امور خارجه انجام شد و دليل مذاکره هم اين بود که مايل بوديم او سفير انگليس در تهران شود. وي با اشاره به انتقادهايي که اصلاح طلبان در آن زمان از مذاکره وي با نيک براون داشتند، يادآور شد که «ديدار با نيک براون را با حضور سه چهار کارشناس بررسي کرديم، منتها اين موضوع در زماني بود که رقيبان سياسي ما فکر مي کردند خبري هست و اين را مستمسک قرار دادند و بداخلاقي کردند.» اين ديپلمات باسابقه سپس در تفسيري پيرامون نتايج مذاکراتش در طول 30 سال گذشته با ارائه تصويري شاعرانه از ديپلماسي فن مذاکره را به نقاشي تشبيه کرد و گفت؛ مذاکره مانند نقاشي است. مذاکره هنرمندي خاصي است. هيچ نقاشي نيست که همه تابلوهايش خوب باشند، لذا من هم فکر مي کنم بعضي مذاکراتم خيلي مهم بوده و بعضي از آنها نيز بعد از مذاکرات زياد به نتيجه رسيد.
روايت قطعنامه 598 و نقش لاريجاني
لاريجاني سپس با بيان اين که در روند تصويب قطعنامه 598 نقش موثري داشته روايت مبسوطي از روند پذيرش اين قطعنامه ارائه کرد و گفت؛ برخي ها مي گفتند پذيرش قطعنامه موجب از بين رفتن دستاوردهاي کشورمان در جبهه ها خواهد شد. بايد بگويم طبيعي است، اين بهترين قطعنامه نبود، در صحنه بين المللي هيچ گاه نمي توانيد صد درصد باشيد، اما معنايش اين نيست که 70 نگيريد. لاريجاني افزود؛ قطعنامه 598 دو ويژگي داشت، يکي آتش بس و ديگري اعلام همزمان کميته اي براي اعلام متجاوز و اينکه کسي که مسوول تجاوز است، مشخص شود. منتها حضرت امام(ره) توجه خاصي به نحوه ختم جنگ داشتند. وي گفت؛ دو عامل در شکل گيري قطعنامه مهم بود، يکي اين که امام(ره) به هيچ وجه نظر به خاک عراق را مجاز نمي دانستند، بنابراين جنگ ما جنگي نبود که با تصرف خاک عراق و بغداد ختم شود و نکته دوم اينکه ما بايد مسوول جنگ را مشخص کنيم.